in

Review Sách ‘Shoe Dog: A Memoir by the Creator of Nike’

@bridgetmoynahan

Và mọi câu chuyện sẽ bắt đầu như thế này: Một doanh nhân nhạy bén nảy sinh một ý tưởng lớn, hắn liền phát triển một chiến thuật kinh doanh rõ ràng, tuyển dụng một đội ngũ xuất sắc bên cạnh mình, và cùng nhau họ vươn đến tầm cao của danh vọng và sung túc. Khi đọc những ví dụ này, tôi luôn không khỏi băn khoăn cách họ mô tả những thành công của mình như là một kết quả hiển nhiên mà họ biết chắc sẽ xảy ra. Cũng chẳng xa lạ gì khi các nhà xuất bản dẹp bỏ hai từ How-to trên tiêu đề của những cuốn sách với đầy những đề mục việc cần làm, chương trình thành công trong 5 bước, và những công thức đơn giản khác để thành công trong kinh doanh.

Tác phẩm tiếng Anh Shoe Dog: A Memoir by the Creator of Nike là một quyển hồi ký của tác giả Phil Knight trên hành trình gầy dựng thương hiệu giày Nike; một tác phẩm chân thực một cách mới mẻ, nhắc nhở chúng ta con đường đi đến thành công thực sự trông như thế nào. Đó là một hành trình lộn xộn, nguy nan, và hỗn loạn chứa đầy những lỗi lầm, khó khăn không ngừng, và sự hy sinh. Thực tế mà nói, điều duy nhất khó có thể tránh khỏi qua từng trang giấy của Knight là công ty của anh cũng sẽ đi đến hồi kết trong thất bại.

Tất nhiên, sự thất bại là điều cuối cùng mọi người ngày nay sẽ nghĩ về Nike. Doanh thu của công ty đã vượt ngưỡng 30 tỷ đô và dấu phết của Nike là một trong những logo dễ nhận biết nhất toàn cầu. Bạn đi dọc xuống những con phố khắp mọi nơi trên thế giới đều sẽ tìm thấy một người nào đó cùng một đôi giày Nike. Nhưng Knight lại mang người đọc quay trở lại hơn 50 năm trước từ những khởi đầu khiêm tốn và mỏng manh của công ty. Khi anh chỉ vừa bắt đầu bán những đôi giày thể thao nhập khẩu từ Nhật Bản phía sau chiếc xe Plymouth Valiant của mình.

Tôi đã gặp Knight một vài lần trong những năm qua. Anh rất dễ thương, nhưng cũng rất kín tiếng. Như những người đã từng gặp Knight, tôi cảm thấy rất khó để bắt chuyện cùng anh. Và mức độ nổi tiếng của Nike càng tăng cao, thì Knight lại càng bí ẩn giữa 500 vị giám đốc khác trong bảng xếp hạng Fortune 500.

Qua từng trang sách của tác phẩm Shoe Dog: A Memoir by the Creator of Nike, tuy nhiên, Knight lại mở lòng theo cái cách mà không vị CEO nào có thể làm được. Anh cực kỳ nghiêm khắc với bản thân và những thất bại của mình. Anh không đặt mình vào một khuôn mẫu của những người nhà doanh nhân táo bạo, sôi nổi đi trước. Anh ngại ngùng, nội tâm, và thường bất an. Anh vẫn chịu những cơn căng thẳng – búng dây thun cột ở cổ tay và ôm chính mình mỗi khi gặp stress trong những lần thương thuyết. Và anh cũng mất nhiều tuần để nói với Penny, người phụ nữ sẽ trở thành vợ anh, là anh thích cô. Ấy vậy mà, mặc cho và cũng bởi lẽ nhờ vào những đặc trưng này, anh có thể nhận ra “Ý Tưởng Điên Rồ,” theo cách gọi của Knight, để làm một điều gì đó khác biệt trong cuộc sống của anh và gây dựng công ty giày của riêng mình.

Mọi người đều thích  Review Sách 'Hillbilly Elegy'

Niềm đam mê giày của Knight bắt đầu từ khi anh còn theo học Đại học Oregon, nơi anh chạy phụ việc cho huấn luyện viên huyền thoại Bill Bowerman. Sau, anh theo học tại Đại học Stanford để lấy bằng MBA, và viết luận án về thị trường tiềm năng nhập khẩu giày thể thao Nhật Bản vào Mỹ. Cùng thời điểm đó, những chiếc camera Nhật Bản đang làm mưa làm gió trên thị trường camera thống trị bởi Đức. Vậy vì sao lại không làm điều ấy với những chiếc giày chạy bộ Nhật Bản, và có thể cạnh tranh với thương hiệu giày thể thao khác của Đức như Adidas hay Puma?

Và câu chuyện này lại quá đỗi quen thuộc: Một doanh nhân trẻ tuổi với một ý tưởng thay đổi thế giới trên hành trình đi thẳng đến thành công? Không đâu, đoạn đường tiếp theo Knight phải đối diện sẽ xé tan lối mòn ấy.

Hầu hết những điểm gay cấn của câu chuyện được xây dựng trên sự bất ổn về tài chính của Knight. Anh khởi nghiệp nhập khẩu giày, được biết đến với tên gọi Blue Ribbon Sports, với chỉ $50 từ cha mình. Đây là bắt đầu của nhiều năm sau đó anh sống trong nợ nần. Năm này qua năm khác, anh van xin nhân viên ngân hàng để mượn nợ thêm, để anh có thể tiếp tục nhập thêm giày. Anh hầu như không có khoản tiết kiệm nào trong ngân hàng bởi vì anh đã dùng hết tiền lời để tiếp tục nhập giày. Kể cả khi việc buôn bán giày của anh cất cánh, anh vẫn luôn chật vật. Trong lúc đó, anh cũng lại có một mối quan hệ khập khiễng với nhà cung ứng giày tại Nhật – nơi những nhà quản lý liên tục nhắm đến các đối tác khác tại Mỹ, mặc cho những thành công của Knight trong việc bán hàng và sự hỗ trợ từ anh để cải thiện mẫu thiết kế giày. Cuối cùng thì, Knight tách khỏi nhà cung ứng này và thành lập Nike, chào đón những sự bất ổn mới hơn, khác hơn.

Knight là một con người chân thật, anh sẵn sàng kể về những sự thành công ngẫu nhiên của công ty. Ví dụ như logo đình đám của Nike. Anh trả cho một sinh viên mỹ thuật $35 để thiết kế chúng, nhưng anh không nhận ra logo này sẽ trở nên đặc biệt như thế nào.

It’ll have to do,

anh nói tại thời điểm đó. Quyết định tên gọi Nike cho công ty cũng không phải là sự lựa chọn đầu tiên của Knight. Anh muốn đặt tên công ty là Dimension Six, nhưng nhân viên của anh đều muốn anh chọn Nike. Knight đã đồng ý nhưng không bị thuyết phục bởi tên gọi “Nike”. Anh cho rằng:

Maybe it will grow on us.

Khi tôi khởi nghiệp với Microsoft, tôi thật may mắn khi bước vào một ngành nghề không bị giới hạn về tài chính. Tôi không chật vật với ngân hàng để được trợ vốn như Knight. Tôi cũng không cần đối mặt với những nhà máy lớn (dù tôi hy vọng Knight sẽ mô tả chi tiết hơn về những nhà máy lớn trong sách). Sau khi hoàn tất 400 trang về lĩnh vực kinh doanh giày, tôi khá thất vọng vì mình không học được những điều cần thiết để tạo ra một đôi giày thể thao: những phần tạo nên đôi giày? Phần nào thường gặp khó khăn sản xuất và vì sao?

Mọi người đều thích  'A Court of Thorns and Roses': Ngọt Ngào, Bất Ngờ, Bí Hiểm & Hấp Dẫn

Điều làm tôi nhớ nhất trong câu chuyện của Knight là về những nhân viên trộn lẫn nhiều kỹ năng làm việc cùng nhau trong công ty anh. Giữa họ, một vận động viên bị tê liệt sau tai nạn du thuyền, một kế toán nặng ký, một nam nhân viên bán hàng thường xuyên viết thư riêng một cách ám ảnh gửi cho Knight (mà Knight chẳng bao giờ hồi âm). Họ không phải là những người bạn sẽ kỳ vọng để đại diện cho một công ty thời trang thể thao. Nó làm tôi nhớ những ngày đầu của Microsoft. Cũng giống như Knight, chúng tôi chọn lọc ra một nhóm người với những kỹ năng lạ thường. Họ là những người xử lý vấn đề và những người cùng chia sẻ đam mê và mục đích đi đến thành công chung cho công ty. Chúng tôi đã làm việc cật lực, nhưng cũng có rất nhiều niềm vui.

Nếu bạn tìm kiếm một vài bài học từ Knight trong Shoe Dog: A Memoir by the Creator of Nike thì bạn có thể sẽ thất vọng. Tôi không nghĩ Knight có ý muốn dạy người đọc bất kỳ điều gì. Không có mánh khóe hay đề mục những điều cần làm. Thay vào đó, Knight mang lại một điều tốt hơn. Anh kể câu chuyện của mình chân thực bằng tất cả khả năng của anh. Đó là một câu chuyện phi thường. Nó có thật. Và bạn sẽ hiểu qua những trang cuối, vì sao, mặc cho những thử thách anh phải đối mặt trong suốt cuộc hành trình, Knight vẫn muốn sống lại cuộc hành trình ấy,

God, how I wish I could relive the whole thing.

Theo Gatesnotes