Có Thể Bạn Chưa Biết: Gáy Sách Răng Cưa – Deckle Edge

PrintNinja

Thường được gọi là gáy răng cưa, deckle edge là một chủ đề nhận được nhiều sự tranh cãi và lẫn lộn nhất trong thế giới văn học. Kỹ thuật in ấn này đã từng rất thịnh hành, nhưng deckle bây giờ chỉ còn là một sự lựa chọn in ấn cho các tác giả và nhà xuất bản. Và tuy một số bạn đọc ủng hộ điều này, một số bạn khác lại không thích, và rất nhiều người đứng giữa hai dư luận. Tino Reading Room đã nhận được nhiều sự bất ngờ từ bạn đọc vì nghĩ rằng gáy deckle edge là do nhà in ấn và nhà xuất bản thực hiện cẩu thả, không đầu tư hay làm chưa tới.

Nhưng bạn hãy bước đến kệ sách của mình và lấy một cuốn sách bìa cứng. Gáy sách có bằng phẳng không? Hãy thử một cuốn bìa cứng khác cho đến khi bạn cảm thấy gáy sách dần có những đường răng cưa. Bạn sẽ tự hỏi bản thân: cuốn sách này có gây ấn tượng với bạn hơn những cuốn sách có gáy được cắt gọn gàng, hay bạn thấy rằng gáy răng cưa là một khuyết điểm? Một số khách hàng của Amazon cho rằng đây là một khuyết điểm, và đánh giá cuốn sách qua phần mô tả nhỏ trên trang của người bán những cuốn sách với đặc tính này.

Ngày xưa, gáy răng cưa (deckle edge) là một phần của những gì được ưa chuộng nhất, cũng như những tài khoản Instagram chụp hình sách theo mốt những năm 1970. Một tạo tác khiến giai đoạn xuất bản sách cực kỳ khó chịu, lại trở thành một đặc trưng để thúc đẩy trải nghiệm và cảm xúc của bạn đọc và cũng không gây hại gì.

Deckle edge đã trở nên cực kỳ phồn thịnh cho đến thế kỷ thứ 19, nó được xem là một phần phụ đi kèm trong quá trình sản xuất giấy. Đến lúc này mọi người cho rằng deckle edge không cần thiết, thì những gáy sách răng cưa đã dần dần trở thành một biểu tượng. Những bài quảng cáo sách cuối các năm 1800 tràn ngập những đoạn mô tả đính kèm “deckle edge” dọc theo những trang giấy chất lượng cao của từng cuốn sách được xuất bản. Nhưng thậm chí đến lĩnh vực này cũng không giúp deckle edge trường tồn mãi với thị hiếu, do người mua không thấy được công dụng cụ thể của deckle edge.

Giấy được tạo ra bằng cách kìm sợi dưới nước bùn và để khô trên tấm chắn. Sau đó, tạm đặt một khung gỗ lên tấm chắn để định hình kích thước của giấy và công đoạn này được gọi là “deckle”. Người làm giấy sau đó nâng deckle lên khi nó đã khô ráo, trước khi ấn nỉ vào giấy và tiếp tục quá trình hoàn thiện sau đó.

Deckle không thể nằm gọn trên tấm chắn, và các sợi len lỏi bên dưới rìa của giấy, điều này tạo ra kiểu mẫu răng cưa. Trước thời kỳ sản xuất giấy hàng loạt, có một phát minh vào đầu những năm 1800 được gọi là chiếc máy Fourdrinier, thì tất cả giấy đều có gáy răng cưa. Gáy này có thể được cắt gọn hay để nguyên. Sarah Werner từ thư viện Folger Shakespeare nói rằng, không có bất kỳ lý do nào một cuốn sách cần được cắt gọn gáy răng cưa, trong khi nó có thể giúp người đọc hình dung về quá trình làm giấy. Timothy Barrett, một chuyên gia về lịch sử sản xuất giấy tại Đại học Iowa đồng ý với quan điểm này. Anh nói xu hướng deckle edge đã thấm sâu vào văn hóa, dù những gáy sách bây giờ đều được cắt gọn gàng.

Case Paper

Gáy deckle edge hoàn toàn tách biệt với những trang sách chưa được xén, một số bạn vẫn nhầm lẫn. Những trang sách chưa được xén, hay còn gọi là uncut, người đọc phải dùng dao để rọc giữa hai hay nhiều trang sách ra vì những trang ruột vẫn còn dính vào nhau, chưa được nhà xuất bản rọc trước đó. Và đến bây giờ vẫn chưa có một quy luật cụ thể nào cho thấy vì sao một số cuốn sách lại có những trang uncut.

Chiếc máy Fourdrinier loại bỏ gáy deckle edge. Nó khiến giấy trở nên rẻ mạt với quá trình sản xuất đại trà và hàng loạt, nhưng dần lại thúc đẩy năng xuất của sách và báo chí. Giấy ra lò liên tục qua chuỗi những vòng tấm chắn có lưới và nỉ khéo léo. Bước cuối cùng thường sẽ cắt gáy răng cưa, và xén các trang ruột thành từng tờ. Các loại máy ép có thể chịu được vòng quay liên tục ra đời sau đó, thúc đẩy nền công nghiệp in ấn đại trà.

Qua thời gian, gáy deckle edge đã biến thành một quy trình tiết kiệm chi phí, rằng nếu để lại sẽ tốn ít chi phí hơn việc cắt bỏ nó. Điều này bởi vì bản thân giấy ruột được làm từ một loại giấy đắt tiền hơn hay sử dụng một phương pháp chuyên sâu hơn (nên cần phải tiết chế lại chi phí cắt gáy).

Quy trình deckle edge hiện đại là giấy được cắt bởi một chiếc máy vò những góc cạnh của cuốn sách một cách ngẫu nhiên – và thẩm mỹ hơn. Năm 1948, Dard Hunter, một nhà sử gia về giấy, đã ghi lại rằng nhà làm giấy Eynsford Mill tại Anh Quốc, sản xuất “handmade thuần, handmade mô phỏng, và sử dụng máy Fourdrinier”, mỗi quy cách phụ thuộc vào những nhu cầu khác nhau của nhà xuất bản và các công ty in ấn.

Và rồi điều đặc trưng của gáy deckle có thể đã mất đi từ những bạn đọc đương đại. Điều này có nguyên nhân từ sự thành công của Amazon, Costco hay những hiệu sách bán giảm giá bìa cứng để dễ tiếp cận với bạn đọc sau khi bìa mềm ra mắt. Trong bài viết về điểm khác biệt giữa bìa cứng, bìa mềm và bìa mềm bỏ túi, Tino có viết rằng quy trình xuất bản của bất kỳ cuốn sách đều bắt đầu từ bìa cứng (vì có giá trị hình ảnh và chất lượng cao để khẳng định độ quý giá của tác phẩm), sau đó đến bìa mềm (khi bìa cứng đã đại trà, và bìa mềm giúp tái marketing cho các khách hàng với ngân sách thấp), và cuối cùng bìa mềm bỏ túi (để bán đại trà ở các khu vực đông người đọc như sân bay, quán cà phê,…).

Mô tả của các hiệu sách, và của Amazon, để giúp bạn đọc biết rằng đây là một cuốn sách có gáy deckle edge. Rằng tạo tác này không phải là một khuyết điểm. Mỉa mai thay, xuất bản sách theo phương pháp này đã khiến sách trông như…bị hỏng trong mắt các bạn đọc chưa am hiểu về lịch sử của deckle edge.

Theo Babbage

Trả lời

Loading…

0