When Breath Becomes Air: Bài Học Cuộc Sống Từ Người Bác Sĩ 37 Tuổi

Đặt sách ngoại văn tiếng Anh When Breath Becomes Air của Paul Kalanithi tại Tinoreadingroom.com
Parnassus Musing

Cuốn sách này, When Breath Becomes Air, đã là cuốn sách bán chạy nhất nước Mỹ, bắt đầu những trang truyện bằng hình ảnh một người bác sĩ phẫu thuật tập sự khám nghiệm một loạt hình ảnh chụp CT scan (chụp cắt lớp). Cặp mắt thuần thục của anh nhận ra cách những khối u đang lan vào hai lá phổi, cách xương sống ngày càng bị biến dạng, cách một thùy của gan đã mất đi. Lần chẩn đoán này khá thẳng thắn: “Ung thư, đã lan rộng rồi.” Và giờ đây chỉ có một điều khiến ca này khác hàng tá những trường hợp anh đã phải đối mặt mỗi tuần: đây là những ảnh chụp cắt lớp từ chính cơ thể anh.

Người bác sĩ này tên là Paul Kalanithi, anh đã phát hiện mình bị ung thư phổi không thể phẫu thuật được tại độ tuổi 36. Cái câu mà người ta thường nói về một người có tất cả mọi thứ hắn mong muốn có thể đúng với anh: anh sắp nhận được tấm bằng chứng nhận bác sĩ thần kinh sau hơn chục năm ở vị trí tập sự, và anh sắp lập một gia đình nhỏ cùng người vợ mình, Lucy. Thay vào đó, anh lại ngỡ ngàng khi không những phải đối mặt với một căn bệnh thời kỳ cuối, mà còn đối mặt với cơn khủng hoảng lớn về chính mình: anh cảm thấy “như là một điều gì đó đồng quê…Tôi thấy mình như một con cừu, mất phương hướng và lẫn lộn”. Giai đoạn chuyển hóa từ bác sĩ thành bệnh nhân này của anh được viết trong năm trước khi anh mất, vào thời điểm anh 37 tuổi và cô con gái, Cady, của anh chỉ vừa tròn 9 tháng.

Trước căn bệnh này, cuộc sống của Kalanithi là một chuỗi những thành tựu đặc biệt không ngừng đầy nỗ lực. Là con trai của một vị bác sĩ tại thị trấn sa mạc Arizona của Kingman, anh được trao cơ hội tại Đại học Stanford và có tấm bằng Cao Học ở lĩnh vực Văn Học Anh. Nhưng những hứng thú của anh về khoa học không phù hợp ở lĩnh vực Anh Ngữ (thậm chí đến luận án của anh cũng là về “vẻ y khoa của nhân cách” dưới lối thơ của Walt Whitman), và, bên cạnh đó, anh cảm thấy buồn tẻ khi phải ngồi yên ngẫm nghĩ về ý nghĩa cuộc sống – anh muốn hành động, những trách nhiệm thật sự, “những câu trả lời không nằm trong sách”. Nên anh bắt đầu dấn thân vào trường y.

Đối với Kalanithi, làm y không chỉ là một công việc, mà đó là cả một hướng tiếp cận khác biệt tới những câu hỏi siêu hình anh đã băn khoăn khi còn trong những năm tháng đi theo văn bằng Anh Ngữ. Trong bốn năm làm ý, anh đã băn khoăn khi nhiều người bạn cùng lứa đều quyết định đi theo những lĩnh vực khác nhau, như Khoa tia X hay Khoa da liễu, những Khoa y hứa hẹn có giờ nhân đạo, lương cao và áp lực vừa phải. Anh nói rõ quan điểm của mình khá chua cay: “Đặt lối sống của bản thân lên trước sẽ giúp bạn có được công việc – nhưng không phải cái mác bác sĩ.”

Và thế là anh chọn thần kinh học, lĩnh vực khó nhất trong tất cả các lĩnh vực y khoa, anh bị thu hút bởi “sự hoàn hảo tuyệt đối” mà thần kinh học đòi hỏi. Yêu cầu tập sự cho lĩnh vực này là không tưởng: anh đã làm hơn 100 giờ mỗi tuần, thực hiện vô số ca mỗ chỉ tính trên đơn vị sự sống, cái chết, và tệ hơn nữa, milimet. Một đêm muộn, khi anh cắt vào khối u nằm sâu trong não của bện nhân, người giám sát của anh hỏi anh rằng điều gì sẽ xảy ra nếu anh nếu anh khắc sâu hơn 2 milimet. “Hội chứng tê liệt toàn thân”, Kalanithi đáp.

Phần ít thú vị nhất trong When Breath Becomes Air là về thần kinh học, so sánh với tác phẩm hồi ký tuyệt vời của Henry Marsh, Do No Harm. Khi Marsh có một lối suy nghĩ tách biệt với cái tôi và sự bất an của mình trên bàn mổ, thì Kalanithi cũng không đề cập về bản thân hay sự khiêm tốn của mình. Bạn có thể chờ đợi anh đi sâu hơn vào điều gì đã động viên anh để trở nên hoàn hảo ở mọi phương diện, kể cả khi anh phải đối mặt với tình hình sức khỏe và nguy cơ thất bại trong hôn nhân, những thành công của anh cũng liên tục xếp lớp trên hàng dàng những chiến tích. Kể cả nhà tư vấn hôn nhân anh và Lucy đã ghé thăm khi phát hiện bệnh tình của mình, họ chỉ nhìn thấy những điều tuyệt vời: “Hai bạn hòa hợp tốt hơn bất kỳ cặp đôi nào tôi đã từng thấy…Tôi không chắc mình có lời khuyên nào dành cho hai bạn.”

Đặt sách ngoại văn tiếng Anh When Breath Becomes Air của Paul Kalanithi tại Tinoreadingroom.com
Paul Kalanithi cùng con gái anh, năm 2015. Chụp bởi Gregg Segal.

Nhưng khi ung thư làm cơ thể Kalanithi yếu dần, buộc anh phải từ bỏ hình ảnh hùng tráng của bản thân, thì ngòi bút của Kalanithi lại được tiếp thêm sức mạnh. Cái giai đoạn kỳ lạ khi anh nhận ra rằng một điều gì đó không đúng, nhưng chưa thử nghiệm để xác nhận, được mô tả qua những chi tiết đáng sợ. Ngoài bị ảnh hưởng bởi cơn đau lưng khủng khiếp, cùng cân nặng suy giảm đột ngột, vợ anh chỉ biết được những nỗi sợ của anh khi cô cầm điện thoại lên và tìm thấy “tần xuất bệnh ung thư của những người trong độ tuổi 30 đến 40” trong hồ sơ tìm kiếm y khoa. Thậm chí khi ấy anh vẫn tiếp tục công việc, cho mình vài liều Ibuprofen (thuốc chống viêm giảm đau hạ sốt không chất kích thích) và dành 36 tiếng trên bàn mổ chỉ vài ngày trước khi anh được chẩn đoán. Nhưng khi đó, liệu anh có thể làm gì khác? Những dòng văn của Beckett quay trở về bên anh từ những ngày trước đây:

I can’t go on…I’ll go on.

(Tạm dịch: Tôi không thể tiếp tục…Tôi sẽ tiếp tục). Khi nhận được chẩn đoán, nó đã thay đổi mọi thứ và không thay đổi điều gì: “Trước khi tôi được chẩn đoán ung thư, tôi biết một ngày nào đó mình sẽ chết, nhưng tôi không biết khi nào. Sau khi được chẩn đoán, tôi cũng biết một ngày nào đó mình sẽ chết, nhưng tôi không biết khi nào.”

Bản năng đầu tiên của Kalanithi khi phát hiện căn bệnh ung thư của mình là anh bị ám ảnh bởi những số liệu và những khả năng sống còn – dù thế nào thì, anh biết quá rõ phải tìm kiếm và thống kê như thế nào. Một người có bản năng kế hoạch (anh đã từng lên kế hoạch 40 năm sự nghiệp cho mình), anh muốn biết mình còn bao lâu: nếu đó là 3 tháng, anh sẽ dành thời gian với gia đình; một năm, anh sẽ viết một cuốn sách; 10, anh sẽ quay trở về làm y khoa. Nhưng tìm thấy những con số trung bình và những xác suất, những con số này có thể hữu ích với một vị bác sĩ cùng những phương thức chữa bệnh, nhưng đối với một bệnh nhân thì chúng vô nghĩa. “Điều mà các bệnh nhân kiếm tiền không phải là những kiến thức khoa học mà các bác sĩ che giấu, nhưng chính là khả năng sống còn mỗi người có thể có…cái nỗi lo sợ khi đối mặt với cái chết không phải là một liều thuốc xác suất dành cho bất kỳ ai.” Và khi sự chắc chắn ấy không còn, anh quyết định tất cả những gì mình có thể làm là cho rằng anh sẽ sống thật lâu. Khi thuốc đi vào và những triệu chứng giảm dần, anh liền quay trở về y khoa, và anh cùng Lucy liền thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). “Anh không nghĩ rằng nói lời từ biệt cùng con sẽ khiến cái chết đau đớn hơn à?” Lucy hỏi. Kalanithi trả lời rằng: “Dù đau đớn hơn, nhưng nó có tuyệt vời hơn hay không?”

Bất kỳ người khỏe mạnh nào khi quyết định có con đều hỏi bản thân mình câu hỏi ấy, và cùng có câu trả lời. Sức mạnh của When Breath Becomes Air nằm trong sự cương quyết mạnh mẽ rằng chúng ta ai cũng phải đối mặt với tử thần mỗi ngày, dù chúng ta có biết hay không. Câu hỏi thực sự chính là, như Kalanithi đã viết, không phải là bao lâu, nhưng mà là chúng ta sẽ sống như thế nào – và câu trả lời sẽ không nằm trong những cuốn sách y khoa. Cuối cùng, mọi điều dường như đều mang anh quay trở về những tác phẩm thơ ca anh đã bỏ mặc khi mình bước chân vào trường y.

Theo Alice O’Keeffe

Trả lời

Loading…

0