Ý Nghĩa Phía Sau ‘The Refugees’: Hơn Cả Một Tác Phẩm

Đặt mua sách tiếng Anh The Refugees của Viet Thanh Nguyen tại Tinoreadingroom.com
Viet Thanh Nguyen tại Hiệu sách Skylight, Los Angeles.

Xem lại phần 1: https://tinoreadingroom.com/the-refugees-viet-thanh-nguyen-tai-my/

Vợ của Viet Thanh Nguyen, chị Lan Duong, cũng là một người tị nạn và hiện tại đã trở thành giáo sư tại Đại học California, Riverside; họ sống tại khu dân cư Silver Lake, LA cùng cậu con trai nhỏ 3 tuổi, Ellison (được đặt theo tên của học giả người Mỹ Ralph Ellison). Đối với họ, mọi thứ đều là những câu chuyện chính trị. “Chúng tôi cố gắng nói chuyện cùng nhau về chính trị theo một cách trưởng thành, mỗi khi có điều gì liên quan đến chính trị,” anh Viet nói. “Chúng tôi đã kể cho con nghe về tội diệt chủng, và bây giờ con đã nhớ được từ ‘genocide.’ Và nếu có ai hỏi, ‘Lễ Tạ Ơn là gì?’, con sẽ trả lời, ‘Diệt chủng.’ Chúng tôi dạy cho con một từ dành cho Donald Trump. Và con sẽ nói ra từ ấy. Mọi người sẽ nghĩ tôi cố gắng truyền thụ cho đứa con nhỏ bé 3 tuổi của mình, nhưng tôi thì không sao với điều ấy, bởi vì tôi nghĩ trẻ con đã bị đầu độc bởi xã hội ngay từ giây phút chúng lọt lòng; nên nếu bạn không đồng tình với việc này, bạn nên tìm cách bảo vệ những đứa bé từ nhỏ, và cố gắng đừng choáng ngợp chúng.”

Anh Viet cố gắng dạy con Tiếng Việt, kể cả khi chính anh cũng không giỏi Tiếng Việt: “Tôi mua cho con những ấn bản đa ngôn ngữ của Curious George và những tác phẩm văn học cổ điển khác, nhưng con không muốn đọc chúng, nó nghĩ rằng đó là việc nặng nhọc.” Nhưng việc lưu giữ những giá trị di sản cho con mình còn quan trọng và nặng nhọc hơn nữa. “Chúng tôi dạy con một vài từ căn bản, và phát âm của con thực sự rất tốt. Dạy con trẻ về di sản trong một đất nước không mấy tôn trọng chính di sản của mình thực sự là một điều thử thách. Chúng tôi chỉ có thể làm ngơ trước sự chống đối của con, cũng giống như cách bố mẹ tôi đã làm với tôi. Khi tôi còn nhỏ, họ bắt tôi đến trường học tiếng Việt. Tôi cực kỳ ghét từng giây phút tại ấy – dù gì đi nữa, ngôi trường ấy cũng để lại ấn tượng sâu bên trong tôi. Và nó rất quan trọng để nỗ lực hết mình duy trì giá trị ngôn ngữ mẹ đẻ và lịch sử và văn hóa của chúng tôi.”

[irp]

Cha mẹ của anh Viet, vẫn sống tại San Jose, không phải là đọc giả của những tác phẩm anh viết, những tác phẩm vẫn chưa được Việt hóa. “Bố mẹ tôi có thể đọc một vài tài liệu kinh doanh bằng tiếng Anh, nhưng họ không thể đọc văn chương bằng tiếng Anh,” anh nói. Dù thế, một lần nọ, anh mang cho cha một bản Việt hóa của một trong những câu chuyện ngắn của The Refugees mang tên ‘The Other Man,’ (tạm dịch: Người đàn ông khác). “Đây là câu chuyện về một người tị nạn Việt Nam đồng tính đã di cư đến San Francisco. Và tôi không bao giờ nghe một điều từ cha mình sau câu chuyện ấy, bởi vì bố mẹ tôi không những là người theo Tôn Giáo, mà còn là những người rất bảo thủ. Nên nếu họ thực sự đọc tác phẩm của tôi thì sẽ là một điều rất sốc đối với họ, từ những điều chính trị đến mọi thứ cuốn sách đề cập về.” Tuy nhiên, họ có đọc một vài điều về anh Viet. “Tôi về nhà tuần vừa qua và mang cho cha mình một vài bài báo tiếng Việt về tôi, và cha rất vui khi đọc những bài báo ấy. Họ tự hào về tôi, về bản chất của những thành quả tôi đạt được, không hoàn toàn là về những gì tôi viết.”

Một vài những câu chuyện của Viet Thanh Nguyen với các mối quan hệ phức tạp giữa người tị nạn và những đứa con trưởng thành của họ. Trong truyện ngắn “I’d Love You to Want Me,” đứa con trưởng thành của một người phụ nữ có người chồng giáo sư đã dần mất đi trí nhớ và bắt đầu gọi cô bằng tên một người phụ nữ khác, đến thăm cô. Anh muốn mẹ mình bỏ công việc làm thêm để có thể ở nhà chăm sóc cho cha. Viet đã viết:

Vinh sounded nothing like the boy who, upon reaching his teenage years, had turned into someone his parents no longer knew, sneaking out of the house at night to be with his girlfriend, an American who painted her nails black and dyed her hair purple. The professor remedied the situation by nailing the windows shut, a problem Vinh solved by eloping soon after his graduation from Bolsa Grande High. ‘I’m in love,’ Vinh had screamed to his mother over the phone from Las Vegas. ‘But you wouldn’t know anything about that, would you?’ Sometimes Mrs. Khanh regretted ever telling him that her father had arranged her marriage.

Bà Khanh cũng tự hỏi liệu Vinh còn nhớ cuộc chạy trốn của họ từ Vietnam trên chiếc thuyền đánh cá.

After the fourth day at sea, he and the rest of the children, bleached by the sun, were crying for water, even though there was none to offer but the sea’s. Nevertheless, she had washed their faces and combed their hair every morning, using salt water and spit. She was teaching them that decorum mattered even now, and that their mother’s fear wasn’t so strong that it could prevent her from loving them.

“Tôi lớn chứng kiến những gì bố mẹ mình đã trải qua,” anh Viet nói. “Tôi không hề có ý định muốn Ellison chứng kiến những điều ấy, nói cách khác, con phải có một sự thay đổi. Theo dòng thế hệ con sẽ trở thành một người cực kỳ khác biệt. Con sẽ là một người hòa hợp giữa Việt-Mỹ và là người ông già Noel sẽ mang quà tặng đến. Mọi thứ không đến với tôi – tôi không có bất kỳ món đồ chơi nào khi tôi lớn lên – và tôi cũng không muốn tước đi từ con những món đồ chơi con có. Nên con sẽ trở thành một người rất khác biệt. Tôi không biết sự khác biệt ở đây sẽ là gì, nhưng như một điều không thể tránh khỏi, con sẽ trở thành một người hơn cả tôi.”

Theo Doree Shafrir